مساعدة:عرض صيغة رياضية
قالب:كيفيات ويكيبيديا انطلاقا من يناير 2003، الصيغ الرياضية في ويكيبيديا يمكن كتابتها بنظام تخ TeX.
القواعد الأساسية كالآتي:
- الصيغ الرياضية توضع بين <math>...</math>.
- الرموز + - = / ' | * < > ( ) يمكن أن تدرج مباشرة.
- داخل صيغة يمكن تجميع صيغ باستعمال العلامات {}، ذلك لتمثيل صيغ أسية مثلا.
الدوال
| الوظيفة | الصيغة | ماذا يظهر |
|---|---|---|
| دوال.
(جيد) |
\sin x + \ln y +\sgn z
|
|
| دوال
(سيئ) |
sin x + ln y + sgn z
|
|
| دوال غير معيارية | \operatorname{function}
|
|
| دوال مثلثية | \sin \cos \tan \cot \sec \csc
|
|
| دوال مثلثية عكسية | \arcsin \arccos \arctan \arcsec \arccsc
|
|
| دوال زائدية | \sinh\ \cosh\ \tanh\ \coth
|
|
| دوال التحليل | \lim \sup \inf \limsup \liminf \log \ln \lg \exp
|
|
| دوال الجبر | \det \deg \dim \hom \ker
|
رموز خاصة
| الوظيفة | الصيغة | ماذا يظهر |
|---|---|---|
| التشكيلات | \hat o \acute o \dot o \ddot o \vec o \check o \grave o \breve o \widehat {abc} \tilde o \bar o
|
|
| نص في صيغة (اللغة العربية غير مدعومة) | \text{Text}
|
|
| عمليات ثنائية | \star \times \circ \cdot \bullet \cap \cup \sqcup \vee \wedge
\odot \oslash \oplus \ominus \otimes \div \pm \mp \triangle \triangleleft \triangleright
|
|
| المؤثرات الكبيرة (لمزيد من رموز التكامل، انظر قالب:Oiint، و قالب:Oiiint، و قالب:Intorient.) | \sum \prod \coprod \int \iint \iiint \iiiint \oint
\bigcup \bigcap \bigsqcup \bigvee \bigwedge \bigoplus \bigotimes \bigodot \biguplus
|
|
| حذف | x + \cdots + y
x + \ldots + y
|
أو |
| محددات | ( ) [ ] \{ \} \lfloor \rfloor \lceil \rceil \langle \rangle / \backslash | \| \uparrow \Uparrow \downarrow \Downarrow \updownarrow \Updownarrow
|
|
| الحسابيات التوافقية | s_k \equiv 0 \pmod{m}
|
|
| الاشتقاق | \nabla \partial x dx \dot x \ddot y
|
|
| المنطق | \forall \exists \lnot \land \lor \to \leftrightarrow \Rightarrow \Leftarrow \Leftrightarrow \vdash \models
|
|
| المجموعات | \emptyset \varnothing \cap \cup \setminus \smallsetminus
|
|
| الجذور | \sqrt{2}\approx\pm 1,4
|
|
\sqrt[n]{x}
|
||
| العلاقات | 1=\sim \ \simeq \ \cong \ \le \ \ge \ \equiv \ \approx \ = \ \propto
|
|
| علاقات المجموعات | \subset \subseteq \supset \supseteq \in \ni \notin
|
|
| نفي العلاقات (للنفي، إستخدم البادئة قالب:كود) | \not\sim \ \not\simeq \ \not\cong \ \not\leq \ \not\geq \ \not\equiv \ \not\approx \ \ne\ \not\propto
|
|
| رموز أخرى | \pm \mp \hbar \wr \dagger \ddagger
\infty \ \vdash \ \top \bot \models \vdots \ddots \imath \; \ell
\Re \; \Im \; \wp \; \mho
|
|
أُس، دليل علوي، دليل سفلي
| الوظيفة | الصيغة | ماذا يظهر |
|---|---|---|
| أس، دليل علوي | a^2 a^{-2}
a^{\circ}
|
، |
| دليل سفلي | a_2
|
|
| تجميع | a^{2+2}
|
|
{a_{i,j}
|
||
| تأليف أس و دليل | x_2^3
|
|
| دليل و أس سابق | {}_1^2\!X_3^4
|
|
| مشتق
|
x'
|
|
x^\prime
|
||
| مشتقات زمنية | \dot{x}, \ddot{x
|
|
| تسطير و سطر فوق | \hat a \bar b \vec c \overline {g h i} \underline {j k l}
|
|
| متجهات و زوايا | \vec U \overrightarrow{AB} \widehat {POQ}
|
|
| مجموع | 1=\sum_{k=1}^N k^2
|
|
| جداء | 1=\prod_{i=1}^N x_i
|
|
| نهاية | \lim_{n \to \infty}x_n
|
|
| تكامل معرف أو غير معرف | \int \frac{1}{1+t^2}\, dt \int_{-N}^{N} e^x\, dx
|
|
| تكامل خطي مغلق | \oint_{C} x^3\, dx + 4y^2\, dy
|
|
| تكامل ثنائي | \iint e^{-\frac{x^2+y^2}{2}\, dx dy
|
|
| تقاطع | \bigcap_1^{n} p
|
|
| إتحاد | \bigcup_1^{k} p
|
كسور، مصفوفات، سطور متعددة
| الوظيفة | الصيغة | ماذا يظهر |
|---|---|---|
| كسور | قالب:Code أو قالب:Code | |
| كسور صغيرة | \tfrac{2}{4} = 0.5
|
|
| كسور كبيرة (عادية) | \dfrac{2}{4} = 0.5 \qquad \dfrac{2}{c + \dfrac{2}{d + \dfrac{2}{4}}} = a
|
|
| كسور كبيرة (متداخلة) | \cfrac{2}{c + \cfrac{2}{d + \cfrac{2}{4}}} = a
|
|
| الحذف في الكسور | \cfrac{x}{1 + \cfrac{\cancel{y}}{\cancel{y}}} = \cfrac{x}{2}
|
|
| كسور مستمرة | 1=x = a_0 + \frac{1}{a_1 + \frac{1}{a_2 + \frac{1}{a_3+\cdots} } }
|
|
1=x = a_0 + \cfrac{1}{a_1 + \cfrac{1}{a_2 + \cfrac{1}{a_3+\cdots} } }
|
||
| معاملات ذات الحدين، توفيقات | {n \choose k}
C_n^k
|
أو |
| مصفوفات | \begin{pmatrix} x & y \\ z & v \end{pmatrix}
|
|
\begin{bmatrix} 0 & \cdots & 0 \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & \cdots & 0\end{bmatrix}
|
||
\begin{Bmatrix} x & y \\ z & v \end{Bmatrix}
|
||
\begin{vmatrix} x & y \\ z & v \end{vmatrix}
|
||
\begin{Vmatrix} x & y \\ z & v \end{Vmatrix}
|
||
\begin{matrix} x & y \\ z & v \end{matrix}
|
||
\begin{smallmatrix} a & b \\ c & d \end{smallmatrix}
|
||
| الجداول | \begin{array}{c{{!}}r{{!}}l} \rm center & \rm right & \rm left \\ \hline c & r & l \end{array}
|
|
| تمييز الحالات | 1=f(n)=\left\{\begin{matrix} n/2, & \mbox{if }n\mbox{is even} \\ 3n+1, & \mbox{if }n\mbox{ is odd} \end{matrix}\right
|
|
| معادلات في عدة سطور | 1=\begin{align}f(n+1) &= (n+1)^2 \\ &= n^2 + 2n + 1 \end{align}
|
|
| حاصرات | \overbrace{1+2+\cdots+100}^{5050}
|
|
\underbrace{a+b+\cdots+z}_{26}
|
||
| تراكب | 1=x \stackrel{?}{=} y
|
|
1=x \overset{?}{=} y
|
||
1=x \underset{?}{=} y
|
||
x \xrightarrow{\text {text} } y, x \xleftarrow{\text {text} } y
|
نص مشطوب
يتيح لك ذلك شطب عناصر النص في الصيغ الرياضية، على سبيل المثال عندما تنعدم بعض العناصر.
| الوظيفة | الصيغة | ماذا يظهر |
|---|---|---|
| مشطوب على اليمين | \cancel{5y}
|
|
| مشطوب على اليسار | \bcancel{5y}
|
|
| مشطوب | \xcancel{5y}
|
|
| مشطوب مع قيمة | \cancelto{0}{5y}
|
حروف ورموز
| الوظيفة | الصيغة | ماذا يظهر |
|---|---|---|
| حروف يونانية كبيرة (بدون أوميكرون) | \Alpha \Beta \Gamma \Delta \Epsilon \Zeta \Eta \Theta \Iota \Kappa \Lambda \Mu \Nu \Xi O \Pi \Rho \Sigma \Tau \Upsilon \Phi \Chi \Psi \Omega
|
|
| حروف يونانية صغيرة (بدون أوميكرون) | \alpha \beta \gamma \delta \epsilon \varepsilon \zeta \eta \theta \iota \kappa \lambda \mu \nu \xi o \pi \varpi \rho \sigma \varsigma \tau \upsilon \phi \varphi \chi \psi \omega
|
|
| قالب:وإو | \mathfrak{a b c d e f g h i j k l m}
\mathfrak{n o p q r s t u v w x y z}
<syntaxhighlight lang="latex">\mathfrak{A B C D E F G H I J K L M N}
\mathfrak{O P Q R S T U V W X Y Z}
|
|
| حروف مجوفة | \mathbb{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}
\mathbb{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}
|
|
\N \Z \Q \R \C \H
|
||
| خط عريض | \mathbf{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}
\mathbf{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}
\mathbf{1234567890}
|
|
| خط روماني | \mathrm{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}
\mathrm{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}
\mathrm{1234567890}
|
|
| خط بدون ذِنابات (Sans serif) | \mathsf{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}
\mathsf{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}
\mathsf{1234567890}
|
|
| خط عادي | ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ
abcdefghijklmnopqrstuvwxyz
1234567890
|
|
| خط يدوي | \mathcal{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}
\mathcal{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}
\mathcal{1234567890}
|
|
| حروف عبرية | \aleph \beth \daleth \gimel
|
|
| تصغير الحجم 1[ملاحظة ١] | \textstyle{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}
\textstyle{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}
\textstyle{1234567890} |
|
| تصغير الحجم 2 [ملاحظة ١] | \scriptstyle{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}\scriptstyle{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}\scriptstyle{1234567890} |
|
| تصغير الحجم 3[ملاحظة ١] | \scriptscriptstyle{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}\scriptscriptstyle{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}\scriptscriptstyle{1234567890} |
|
تحديد في المعادلات الكبيرة
| قالب:Cross سيئ | ( \frac{1}{2} )^n
|
|
| قالب:Tick جيد | \left ( \frac{1}{2} \right )^n
|
يمكننا استعمال قالب:Codeو قالب:Code في عدة حالات:
| الوظيفة | الصيغة | ماذا يظهر |
|---|---|---|
| قوسان | \left( A \right) |
|
| معقوفتان | \left [ A \right] \left \lbrack \frac{a}{b} \right \rbrack |
|
| حاصرتان / حاضنتان | \left\{ A \right\} |
|
| شارتان | \left\langle A \right\rangle |
|
| شريطان عموديان | \left| A \right |\left\vert A \right\vert |
|
| استخدم قالب:كود و قالب:Code
لإظهار واحد فقط من المحددات. |
\left. {A \over B} \right\} \to X |
الفراغات
TeX تسير معظم مشاكل الفراغات بطريقة تلقائية، لكن يمكن تحديد الفراغ يدويا في بعض الحالات.
| الوظيفة | الصيغة | ماذا يظهر |
|---|---|---|
| فراغ كبير مزدوج
(double quad space) |
a \qquad b |
|
| فراغ كبير
(quad space) |
a \quad b |
|
| فراغ متوسط | a\ b |
|
| فراغ متوسط | a\;b |
|
| فراغ رقيق | a\,b |
|
| عدم وجود فراغ | ab |
|
| فراغ سالب | a\!b |
تلميح
لأظهار صيغة على هيئة صورة، يكفي إضافة فراغ رقيق في نهاية الصيغة : \,
<math>a(1+e^2/2)</math> تعطي
<math>a(1+e^2/2)\,</math> تعطي
تلوين الصيغة
<math>{\color{Blue}x^2}+{\color{Brown}2x}-{\color{OliveGreen}1}</math>
نتحصل على:
اجمع الصيغة التي تريد تلوينها بلون موحد في {} و استعمل قالب:Code قبل الصيغة.
<math>{\color{Blue}x}{\color{red}^2}+{\color{Brown}2x}-{\color{OliveGreen}1}</math>
نتحصل على:
الألوان المدعومة
أمثلة
متعدّدة الحدود من الدرجة الثانية
مثال
<math>x_1 = a^2 + b^2 + c^2</math>معادلة من الدرجة الثانية
مثال
<math>x_{1,2}=\frac{-b\pm\sqrt{b^2-4ac}}{2a}</math>علامات الحصر والكسور
مثال
<math>\left(3-x\right) \times \left( \frac{2}{3-x} \right) = \left(3-x\right) \times \left(
\frac{3}{2-x} \right)</math>علامات الحصر والكسور الطويلة
مثال
<math>2 = \left( \frac{\left(3-x\right) \times 3}{2-x} \right)</math>تحويل إلى صورة
مثال
<math>4-2x = 9-3x \!</math>مثال
<math>-2x+3x = 9-4 \!</math>جمع
مثال
<math>\sum_{m=1}^\infty\sum_{n=1}^\infty\frac{m^2\,n}{3^m\left(m\,3^n+n\,3^m\right)}</math>مثال
<math>B(u) = \sum_{k=0}^N {P_k}{N! \over k!(N - k)!}{u^k}(1
<u)^{N-k}\,</math>مثال
<math>{}_pF_q(a_1,...,a_p;c_1,...,c_q;z) = \sum_{n=0}^\infty\frac{(a_1)_n\cdot\cdot\cdot(a_p)_n}{(c_1)_n\cdot\cdot\cdot(c_q)_n}\frac{z^n}{n!}\,</math>مثال
<math>\phi_n(\kappa) =0.033C_n^2\kappa^{-11/3},\,\,\,\frac{1}{L_0}<\!\!<\kappa<\!\!<\frac{1}{l_0}\,</math>مثال
<math>f(x) = {a_0\over 2} + \sum_{n=1}^\infty a_n\cos\left({2n\pi x \over T}\right) +b_n\sin\left({2n\pi x\over T}\right)\,</math>مثال
<math>J_p(z) = \sum_{k=0}^\infty </math>\frac{(-1)^k\left(\frac{z}{2}\right)^{2k+p}}{k!\Gamma(k+p+1)}\,</math>معادلات تفاضلية
مثال
<math>u'' + p(x)u' + q(x)u=f(x),\,\,\,x>a</math>مثال
<math>|\bar{z}| = |z|, |(\bar{z})^n| = |z|^n, \arg(z^n) = n \arg(z)\,</math>نهايات
مثال
<math>\lim_{z\rightarrow z_0} f(z)=f(z_0)\,</math>جدول تغيرات دالة
مثال: جدول تغيرات دالة "مربع عدد".
<math>\begin{array}{|c|lcccccr|}\hline
x & -\infty & & & 0 & & & & +\infty \\ \hline f'(x) & & - & & 0 & & + & & \\ \hline
f(x) & & \searrow & & 0 & & \nearrow & & \\ \hline
\end{array}</math>تكامل
مثال
<math>\phi_n(\kappa) = \frac{1}{4\pi^2\kappa^2} \int_0^\infty\frac{\sin(\kappa R)}{\kappa R} \frac{\partial}{\partial R}\left[R^2\frac{\partialD_n(R)}{\partial R}\right]\,dR\,</math>مثال
<math>u(x,y) = \frac{1}{\sqrt{2\pi}}\int_0^\inftyf(\xi)\left [g(|x+\xi|,y)+g(|x-\xi|,y)\right]\,d\xi\,</math>مثال
math>\int_0^1 \frac{1}{\sqrt{-\ln x}} dx\,</math>مثال
<math>\int_0^\infty e^{-st}t^{x-1}\,dt,\,\,\,s>0\,</math>مثال
<math>\int_0^\infty x^\alpha \sin(x)\,dx = 2^\alpha \sqrt{\pi}\,</math>\frac{\Gamma(\frac{\alpha}{2}+1)}{\Gamma(\frac{1}{2}-\frac{\alpha}{2})}\,</math>مثال
<math>\int_a^x \int_a^s f(y)\,dy\,ds = \int_a^x f(y)(x-y)\,dy\,</math>المتتابعة الحسابية وحالات الإحصاء
مثال
<math>f(x) = \begin{cases}1 & -1 \le x < 0\\
\frac{1}{2} & x = 0\\x&0<x\le 1\end{cases}</math>دالة غاما
مثال
<math>\Gamma(n+1) = n \Gamma(n), \; n>0</math>مثال
<math>\Gamma(z) = \int_0^\infty e^{-t} t^{z-1} \,dt\,</math>ملاحظات
قالب:مساعدة تقنية في ويكيبيديا
خطأ استشهاد: وسوم <ref> موجودة لمجموعة اسمها "ملاحظة"، ولكن لم يتم العثور على وسم <references group="ملاحظة"/>